Navigate / search

Internet tegen de angst

Je hoeft de deur niet uit, maar er komt wel warmte binnen – Internet tegen de angst –
Een angst- of dwangstoornis kan voor gelovige mensen een extra pijnlijke dimensie hebben. Neem een vrouw met vloekdwang. Haar schuldgevoel is bijna niet te dragen. De Christelijke Vereniging Angst- en Dwangstoornissen en Fobieën (CVADF), die morgen precies vijfjaar bestaat, wil er juist voor hen zijn. Maar hoe bouw je een stabiele vereniging met mensen die soms nauwelijks de deur uit durven?
Door Rien van den Berg
Je ziet het niet als iemand een angst- of dwangstoornis heeft. Iedereen controleert het gas toch wel eens extra als hij het huis uit gaat? Dat Vrouwkje Messink haar slaapkamerdeur bij het dichtdoen op een bepaalde manier moest loslaten, ‘zodat het goed voelt’, zag buiten haar gezin om niemand. Haar man en haar vijf zoons zagen haar teruglopen naar de deur om het over te doen, totdat haar gevoel klopte. Of ze zagen haar zenuwachtig en onzeker worden als ze het niet deed. ,,Het kwartje viel niet dat het goed was.’’
De angst- of dwangstoornis zorgt er ook zelf voor dat niet veel mensen van buiten in de gaten hebben wat er aan de hand is. ,,Ik durfde mensen niet meer thuis te ontvangen, want ik liep vast in het huishouden. Mijn man is nogal spontaan, dus die nodigde gewoon neefjes en nichtjes uit te logeren. Dan liep ik op mijn tenen om alles klaar te krijgen.’’ Eenzaamheid is een gevolg van de stoornis, en tegelijk verergert vereenzaming de symptomen.
Messink liep vast. Je kunt niet alles controleren. ,,Controleren doe je niet alleen met je handen, maar ook in je hoofd. En op een gegeven moment loopt het daar spaak.’’ Ze weet nog goed wanneer dat was. Haar jongens waren de avondvierdaagse aan het lopen. Ze kreeg het in haar hoofd niet meer op een rijtje en zocht hulp.
Dat is inmiddels een paar jaar geleden. Inmiddels gaat het beter. Ze zit in het bestuur van de CVADF. De vereniging is nooit erg actief naar buiten getreden, maar nog niet zo lang geleden lag ze zieltogend weg te kwijnen. Messink zette ze de schouders eronder en blies de CVADF nieuw leven in. ,,Al zouden alleen de lotgenotendagen maar doorgezet worden!’’ Er kwam een voorzitter, Henk Dekker. Wout Bunt zette het verenigingsblad Digitalis weer op poten. Marc de Groot begon aan het bouwen van een website.
Alle vier hebben ze hun verhaal. Bunt moest toezien hoe zijn vrouw geveld werd door een hersenstambeschadiging. Hij zag van dichtbij hoe haar angst om naar buiten te gaan een leven op slot kan gooien. ,,Inmiddels fietsen we weer los naast elkaar!’’ Dekker was als vrijwilliger betrokken bij een vrouw met een dwangstoornis. De Groot werkte bij een internationaal opererende kartonnagefirma, kreeg een burn-out, en daarbij een obsessieve compulsieve stoornis (nieuwe term voor de oude dwangneurose). Had met zijn perfectionisme te maken, zegt hij nu. ,,Ik had dwanggedachten. Niet heel erg, maar ik ken wel een stukje van het probleem.’’
Legio
In Nederland zijn naar schatting 1,3 miljoen mensen met klachten in de categorieën angst of dwang. De Groot: ,,Dat cijfer moet je wel nuanceren, want niet iedereen die een keer extra het gas controleert is ziek.’’ Maar het probleem zal zeker groeien, in de komende jaren, verwacht De Groot. Zijn collega-bestuursleden dragen daarvoor argumenten aan. Bunt: ,,Er is een groot gebrek aan intimiteit in de samenleving. Op jonge leeftijd worden mensen al geschokt in hun vertrouwensbasis. De hunkering naar veiligheid, vertrouwen en trouw wordt voordurend ondermijnd door de overdaad aan seks op televisie, door het grote aantal scheidingen en door de groepsdwang onder leeftijdgenoten, waar het haast een must is om voor je achttiende wisselende sexuele contacten te hebben.’’
Dat zou dan in christelijke milieus toch minder moeten spelen, zou je zeggen. Daar zijn gezinnen gemiddeld genomen beduidend stabieler en wordt het trouw als een deugd gezien. Maar daar willen de bestuursleden niet aan. Bunt: ,,Dat zóu zo moeten zijn. Maar zeker in positief
christelijke milieus speelt iets heel anders. Daarin groeit men op met een eendimensionaal mensbeeld. Vader vertegenwoordigt de buitenwereld, moeder de binnenwereld. En dan kom je in de puberteit in een wereld terecht waarin dat volstrekt door elkaar loopt. En dat is een wereld waar de traditionele kerken geen antwoord op hebben.’’
Bunt haalt de geschiedenis aan van Jezus die naar het tienstedengebied vaart en daar een bezetene ontmoet, die zichzelf voorstelt als ‘legio’. ,,Er wordt van kinderen op heel jonge leeftijd gevraagd om ‘legio’ te zijn. Juist mensen uit traditionele christelijke gezinnen, waar alles thuis nog helder gescheiden was, hebben daar veel last van.’’
De Groot vult aan: ,,Dit soort ziektes gaan een kerkelijke gemeenschap niet voorbij. En wij zijn ook wel geneigd om dingen te ontkennen. Ik ben er niet van overtuigd dat het bij ons meer voorkomt, maar ik geloof wel dat er onder christenen ook meer wordt weggemoffeld.’’ Vrouwkje Messink legt uit hoe dat kan werken. ,,Ik ken een christelijke vrouw met vloekdwang. Ze vindt dat vreselijk. Ze voelt zich schuldig, zondig. Ze moest ervan overtuigd worden dat haar gedrag geen zonde is, maar ziekte. Ze moet dus niet om vergeving bidden, maar om genezing.’’ Ze heeft wisselende ervaringen met haar predikanten. Gelukkig reageerde de dominee die ze had toen ze vastliep, bijzonder goed. ,,Ik had een boek over de stoornis, en dat heeft hij gelijk gelezen. Hij wist van een andere vrouw in de gemeente, met smetvrees, en die heeft hij met mij in contact gebracht.’’ Inmiddels spreekt Messink vrijuit. Een stukje in het kerkblad resulteerde in nog twee mensen die zich bij haar meldden, en een stuk of tien andere reacties.
Meer dan een lotgenotenclub
De CVADF wil meer zijn dan alleen een lotgenotencontactclub. Het grote probleem van de vereniging is, dat de leden instabiel zijn en de neiging hebben zichzelf af te zonderen. Bunt: ,,Het is heel moeilijk om mensen actief te houden en ze toch niet overmatig te belasten. Het is nu eenmaal een ziektebeeld met periodes van terugval. Soms zijn mensen maandenlang bijna tot niets in staat.’’vereniging wil graag een opstapje zijn voor mensen. Mensen met een angst- of dwangstoornis kunnen via de CVADF contact maken met mensen die wél begrijpen wat ze doormaken. Maar al vanaf het begin ervaart de vereniging dat zelfs dát al te veel gevraagd kan zijn. Al in de uitnodiging voor de allereerste ‘lotgenotendag’ getuigen de organisatoren van dat besef. Mensen met een angst- of dwangstoornis kunnen vaak niet autorijden, zijn mensenschuw, hebben smetvrees of allerlei andere problemen die het onmogelijk maken de contactdagen te bezoeken. Onder de uitnodiging staat een adressenlijst, met de oproep: ‘Wacht niet af, maar reageer!’ De praktijk bleek weerbarstig.op dat punt echter biedt internet een kans. Marc de Groot bouwde een website, waarop allerlei artikelen uit de media terug te vinden zijn, waarop links staan naar bijvoorbeeld het Universitair Medisch Centrum in Utrecht en naar de ADF, de niet-christelijke vereniging voor mensen met een angst- of dwangstoornis, en waarop ook een forum komt. Internet is de laagste drempel. Mensen die de deur niet uit hoeven, kunnen zo toch contact met elkaar maken, of in elk geval op de site de gesprekken op het forum volgen. Dat alleen al doorbreekt het isolement en de eenzaamheid. Bunt: ,,Je hoeft de deur niet uit, maar er komt wel warmte binnen.’’ Juist om de instabiliteit van de leden, zoekt het bestuur naar versterking uit de kring om hen heen. De man van Vrouwkje Messink vervult bijvoorbeeld ook bestuurstaken. Mensen als hij weten van de hoed en de rand, zijn inhoudelijk zeer betrokken en zijn bovendien zelf wel in staat om een betrouwbare factor in de organisatie te zijn.
Het bestuur wil groeien. Naar buiten treden. Voorlichting geven op scholen, lezingen houden voor kerkenraden of classes. De Groot: ,,Uitleggen wat er aan de hand is. En dat 1 op de 12 mensen mee te maken heeft.’’ Kan de zojuist gereanimeerde vereniging dat aan? ,,Nog niet. We zijn net weer op sterkte. We zijn de boel aan het optuigen. Maar de plannen liggen er.’’